Mirasbırakanın malvarlığı üzerindeki tasarruf özgürlüğü, belirli mirasçıların saklı paylarıyla sınırlanabilir. Tenkis, bu korunan miktarın ihlal edilmesi hâlinde ilgili kazandırmanın gerekli ölçüde azaltılmasıyla ilgilidir. Her eşitsiz paylaşım veya aile içinde hoş karşılanmayan işlem kendiliğinden tenkis sebebi değildir.
Bu yazıda
Önce saklı pay sahibi olup olmadığınızı belirleyin
TMK m.505–506 kapsamında altsoy, anne ve baba ile sağ kalan eş için saklı pay düzenlenmiştir. Altsoyun saklı payı yasal payının yarısı; anne ve babadan her birinin saklı payı kendi yasal payının dörtte biridir. Eşin oranı birlikte mirasçı olduğu gruba göre değişir. Kardeşler yasal mirasçı olabilseler de mevcut düzenlemede saklı pay sahibi değildir.
Önce yasal pay belirlenir, ardından bu paya ilgili saklı pay oranı uygulanır. Vasiyet, mirastan feragat, geçerli mirasçılıktan çıkarma veya mirastan yoksunluk gibi durumlar hesabı ve talep hakkını etkileyebilir.
Hesap yalnızca tapu değerinden oluşmaz
Terekenin borçları ve kanunda sayılan giderler dikkate alınır; tenkise tabi bazı karşılıksız kazandırmalar hesapta eklenebilir. Sağlıkta yapılan her satış veya bağışın aynı şekilde değerlendirileceği söylenemez. İşlemin gerçek niteliği, tarihi ve kime yapıldığı araştırılır.
Tenkis ile vasiyetnamenin iptali veya görünürdeki satışın gerçek niteliğine ilişkin başka davalar birbirinden farklıdır. Tenkis talebi, tasarrufun bütününü mutlaka ortadan kaldırmayı değil saklı paydaki eksikliği gidermeyi hedefler. Değerleme ve hangi kazandırmaya hangi sırada başvurulacağı da sonucu etkiler.
Süre başlangıcını belgeleyin
TMK m.571'de, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıllık hak düşürücü süre düzenlenir. Üst sınır, vasiyetnamelerde açılmadan; diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıldır. Bir tasarrufun iptalinin önceki tasarrufu yürürlüğe getirdiği hâller için ayrıca başlangıç kuralı vardır.
Tenkis iddiasının def'i yoluyla ileri sürülmesi bakımından farklı hüküm bulunduğundan, dava açmakla savunma yapmak aynı süre hesabına indirgenmemelidir. Belgenin elinize geçmesi, vasiyetin açılması ve ihlalin öğrenilmesi tarihlerini ayrı kaydetmek önemlidir. Bir aile üyesinden duyulan genel bilgi ile talebe esas somut öğrenmenin nasıl değerlendirileceği dosyaya göre incelenir.
Hangi belgeler yararlı olabilir?
- Mirasçılık belgesi ve aile ilişkileri
- Vasiyetname ile açılma ve tebliğ evrakı
- Bağış, devir ve satış kayıtları
- Tereke borçları, değerler ve öğrenme tarihleri
Yasal miras payımın tamamı saklı payım mıdır?
Her zaman değil. Saklı pay, yasal pay üzerinden kanundaki oranla hesaplanır. Eş için bazı birlikte mirasçılık durumlarında yasal payın tamamı korunurken diğer mirasçılarda farklı oranlar vardır.
Kaynaklar ve dayanaklar
- Türk Medeni Kanunu — Adalet Bakanlığı UYAP (yeni sekmede açılır)
TMK m.505–509, 510–512, 560–571; saklı pay, hesap, tenkise tabi kazandırmalar, sıra ve hak düşürücü süreler.
Son güncelleme: 7 Ekim 2026. Mevzuat ve uygulama değişiklikleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; somut bir uyuşmazlığa ilişkin hukuki görüş veya sonuç taahhüdü değildir.