İş kazası sonrasında ilk öncelik sağlık hizmetine erişim ve güvenliğin sağlanmasıdır. Hukuki değerlendirme bakımından ise olayın nerede, ne zaman ve hangi iş sırasında gerçekleştiğini gösteren kayıtlar önem taşır. Olay sıcağı sıcağına belgelerin korunması, sonradan oluşabilecek bilgi boşluklarını azaltır.
Bu yazıda
İş kazası değerlendirmesi yalnız işyeriyle sınırlı değildir
5510 sayılı Kanun’daki iş kazası tanımı, yalnız üretim alanında meydana gelen olaylardan ibaret değildir. İşin yürütümü, görevle başka yere gönderilme veya işverence sağlanan taşıt gibi kanunda sayılan bağlantılar da değerlendirmeye girebilir. Olayın sosyal güvenlik hukuku bakımından iş kazası sayılması ile işverenin tazminat sorumluluğu aynı inceleme değildir.
Kaza tutanağında olayın saati, yapılan görev, kullanılan ekipman ve olayı gören kişiler mümkün olduğunca açık yer almalıdır. Belgenin sonradan hazırlanmış olması veya anlatımlarda çelişki bulunması değerlendirmeyi güçleştirebilir. Çalışanın gerçek durumu yansıtmadığını düşündüğü bir metinle karşılaşması halinde, itirazının nasıl kayda alınacağı ayrıca ele alınmalıdır.
Bildirim kim tarafından yapılır?
Hizmet akdine tabi 4/a sigortalısının iş kazasında işverenin kolluğa derhal, SGK’ya kural olarak kazadan sonraki üç işgünü içinde bildirim yükümlülüğü vardır. İşverenin kontrolü dışındaki yerde gerçekleşen kazanın öğrenilmesine engel durumlar gibi özel hallerde başlangıç farklılaşabilir. Bağımsız çalışanlar için bildirim düzeni aynı değildir.
Bu süreler çalışanın bütün dava haklarının üç günde sona erdiği anlamına gelmez. İşveren bildirimi, sağlık kuruluşunun kayıtları ve çalışanın başvuruları ayrı işlemlerdir. Bildirim yapılmadığı düşünülüyorsa SGK sürecinin hangi aşamada olduğu öğrenilmelidir; yalnız sözlü olarak 'bildirdik' denilmesiyle yetinmek yerine mevcut kayıtların örnekleri istenebilir.
Sağlık ve çalışma belgelerini bir arada tutmak
Acil servis kaydı, epikriz, raporlar, tetkikler ve tedavi giderleri tarihlerine göre saklanmalıdır. Daha sonraki sağlık değerlendirmeleri olayla bağlantının ve zararların incelenmesinde rol oynayabilir. Sağlık belgelerinde olay anlatımının eksik olması halinde, düzeltme veya açıklama için ilgili kurumdaki usul araştırılmalıdır; belge üzerinde kişisel değişiklik yapılmamalıdır.
Ücret ve görev kayıtları, eğitim belgeleri, kişisel koruyucu donanım teslimleri ve mevcut kamera görüntüsünün korunmasına ilişkin talepler de önemlidir. Yetkisiz hesap veya sistemlere girilmemelidir. İş kazası tazminatları, olağan işçilik alacaklarından farklı dava şartlarına tabidir; 7036 sayılı Kanun’un arabuluculuk istisnası bu ayrımı açıkça düzenler.
Hangi belgeler yararlı olabilir?
- Acil servis, epikriz ve istirahat raporları
- Kaza tutanağı ve bildirim kayıtları
- Tanıkların iletişim bilgileri ve mevcut olay fotoğrafları
- Ücret, görev, eğitim ve ekipman teslim belgeleri
SGK’ya üç işgününde bildirilmezse çalışanın bütün hakları kaybolur mu?
Hayır. Bu kural esasen bildirim yükümlülüğüne ilişkindir. Bildirim eksikliği, iş kazasının tespiti ve tazminat taleplerinin tümünün kendiliğinden yok olduğu anlamına gelmez; süreçler ayrıca incelenir.
Kaynaklar ve dayanaklar
- SGK – İş Kazası (yeni sekmede açılır)
5510 sayılı Kanun m.13 kapsamındaki olaylar ve 4/a ile 4/b bildirim ayrımı.
- SGK – İşverenin Yükümlülükleri (yeni sekmede açılır)
Kolluğa ve SGK’ya bildirim; kontrol dışı yerdeki olayın öğrenilmesine ilişkin istisna.
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu (yeni sekmede açılır)
m.3/3: İş kazası ve meslek hastalığına ilişkin arabuluculuk istisnası.
Son güncelleme: 7 Ekim 2026. Mevzuat ve uygulama değişiklikleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; somut bir uyuşmazlığa ilişkin hukuki görüş veya sonuç taahhüdü değildir.